Ağrı’daki gezilecek yerler ve Ağrı mutfağı

Türkiye’nin gezilip görülecek yerlerini derlediğimiz bu yazı dizisinde sıra Afyon’dan sonra dört numaralı il olan Ağrı’da. Ağrı, zengin bir tarihî mirasa, güzel yemeklere sahip olmanın yanı sıra kayak turizminin kalbinin attığı illerdendir. Hadi oyalanmadan Ağrı gezilecek yerler ve yenilecek yemekler rehberimize başlayalım.

Ağrı gezilecek yerler

Tarihî eserler

Ağrı’da pek çok tarihî eser ve ören yeri var ama bir kısmı henüz turizme kazandırılmış değil. Ve ne yazık ki Ağrı’da henüz bir arkeoloji müzesi de bulunmuyor. Ağrı’nın tarihî zenginliğinin önemli bir çoğunluğu yerin altında beklemekte. Umarız mümkün olan en kısa zamanda Ağrı’nın tarihî mirası turizme kazandırılır. Öte yandan gidip ziyaret edebileceğiniz yerler de dikkate değer.

  • İshak Paşa Sarayı: Doğubayazıt ilçesindedir. 1685’te yapımına başlandı ve 1784’te tamamlandı. Bir Osmanlı dönemi eseri olmasına rağmen Selçuklu sanatı özellikleri taşıyor. Taç kapıları, kabartmaları ve süslemeleriyle dikkat çekiliyor. Yakın zamanda restore edildi. Bazı iddialara göre sarayın eskiden tamamen altından oluşan bir kapısı da varmış ama Birinci Dünya Savaşı sırasında bölgeyi işgal eden Rus Ordusu tarafından sökülüp götürülmüş.
  • Urartu Kalesi: Bazı kaynaklarda Doğubayazıt Kalesi olarak da geçmekte. Sarp kayalıklar üzerine kurulmuştur. Günümüze ulaşana kadar çok zarar görmüş bir kaledir. Yapım yılı kesin olarak bilinmemekle birlikte mimari özellikleri ve içindeki mezarlardan dolayı Urartular dönemine ait olduğu düşünülmekte.
  • Avnik Kalesi: Erzurum’da da aynı isimde bir kale var. Onunla karıştırmayın. Bu kalenin diğer bir adı da Koçbaşı Kalesi’dir. Diyadin ilçesine 29 km uzaktadır. Günümüze sadece temelleri ulaşabilmiştir. Urartular dönemine ait bir kaledir.
  • Ahmed-i Hani Türbesi: İshak Paşa Sarayı’nın üst kısmında yer alır. Ahmedi Han’a ait bir türbedir.
  • Eski Bayezid Cami: Urartu Kalesi’nin hemen yanında bir yamaç üzerinde yer alır. Yavuz Sultan Selim tarafından Çaldıran Savaşından sonra inşa ettirilmiştir. Merkezî kubbeli ve tek minarelidir. Farklı renklerde kesme taşlar kullanılmıştır.
  • Şoşik Kalesi: Karlıca Köyü’nde yer aldığı için Karlıca Kalesi olarak da bilinir. Ne zaman yapıldığı kesin bilinmemekle birlikte Evliya Çelebi’nin Seyahatname eserinden yola çıkarak Akkoyunlular tarafından yapıldığı düşünülmekte.
  • Hamur Kümbeti: İlginç bir mimariye sahip olan bu kümbeti kimin yaptırdığı bilinmemekte. Üzerindeki kitabeye göre 1812-13 yılları arasında yapılmıştır. Ağrı şehir merkezine 13 km uzakta.
  • Meya Mağaraları: Günbuldu Mağaraları olarak da bilinir. Burası sadece mağara değil, aynı zamanda antik kenttir. Mağaralarda tarihî kalıntılar dikkat çekiyor. Fakat ne yazık ki fazlaca tahrip edilmiştir. Diyadin ilçesine bağlı Günbuldu Köyü’ndedir.
  • Eski Doğubayazıt Evi: Bir bal mumu müzesi olarak kullanılmaktadır. Bal mumu heykeller yöre tarihini anlatmaktadır.
İshak Paşa Sarayı – Ağrı

Doğa harikaları – Ağrı gezilecek yerler

  • Ağrı Dağı: Türkiye’nin en yüksek dağıdır. Aslında iki zirveli bir dağdır. Daha yüksek olan zirveye Atatürk Zirvesi, küçüğüne ise İnönü Zirvesi denilmekte. Yöre halkı arasında ise Büyük Ağrı ve Küçük Ağrı olarak da bilinir. Volkanik bir dağdır. Dağcılık sporu ile ilgiliyseniz Türkiye’de tırmanmak isteyeceğiniz dağlardan biri de kesinlikle Ağrı Dağıdır.
  • Kudret Köprüsü: Bu köprüyü neden tarihî eserler değil de doğa harikaları arasında anıyoruz? Çünkü bu köprü insan yapımı değil, doğal bir köprü. Bu özelliğiyle Dünyada benzeri yok. 30 metre yükseklikte ve 30 metre genişlikte.
  • Balık Gölü: Türkiye’nin en yüksek göllerindendir. Bir lav set gölüdür. İçinde kırmızı benekli alabalıklar yüzmekte. Ortasındaki adacıkta kadife ördekler kuluçkaya yatıyor. Yılın beş ayı donuyor ve balıkçılar buzları kırıp avlanıyorlar.
  • Keşişin Bahçesi: Eski Doğubayazıt’ın alt tarafında yer alan bir keşiş bahçesidir. Geniş ve yeşil bir bahçedir. Kerem ile Aslı hikâyesinin yaşandığı yer olduğuna inanılmaktadır.
  • Diyadin Kaplıcaları: Ağrı’nın Diyadin ilçesinde birkaç kaplıca bulunmakta. Bunun için gerekli tesisler de mevcut. Kaplıca tatili yapmak isteyenler için Diyadin de iyi bir seçenektir.
  • Diyadin Kanyonu: Ortasından Murat Nehri geçen bir kanyondur. Çevresinde mesire alanları da oluşturulmuştur.
  • Meteor Çukuru: Doğubayazıt ilçesinin doğusunda farklı tarihler söylenen bir meteor krateri bulunmaktadır. Görülmeye değerdir. Fakat o bölgede bir de obruk var. Pek çok kişi obruğu meteor çukuru sanmaktadır. (Bu yanılgıya düşenler arasında gezi siteleri de var) Elbette obruk da görülebilir ama asıl meteor çukuru bir kraterdir.
  • Buz Mağarası: Doğubayazıt ilçesine 30 km uzaklıktaki Hallaç Köyü yakınlarında, sekiz metre derinlikte ve elli metre genişlikte bir mağaradır. Çukur alan fazlaca soğuk olduğundan mağaradaki su sürekli donmakta. Dışarıdan gelen ışık, buzların üstüne vurduğunda çeşitli ışık oyunlarına neden olmakta.
  • Tendürek Dağı: Tıpkı Ağrı Dağı gibi iki zirveli bir volkanik dağdır. Küçük zirvenin tepesinde oldukça geniş bir krater gölü bulunmakta. Dağcılık sporu yapanlar tarafından sık sık ziyaret edilir.
  • Nuh’un Gemisi: Doğal bir anıttır. Bir gemi şeklindeki doğal bir oluşumdur. Nuh Peygamber’in gemisinin burada karaya oturduğuna inanılmaktadır.

Kayak merkezleri

Ağrı gezilecek yerleri listenizde kayak merkezleri mutlaka olmalı. Zaten kayak sporuna ilgi duyuyorsanız Ağrı’da bunun için tesisler mevcut.

  • Güneykaya Kayak Merkezi: Eleşkirt ilçesinde, şehir merkezine 43 km uzaktadır. Konaklanabilecek tesislerin yanı sıra kayak malzemeleri de burada bulunmaktadır.
  • Küpkıran Kayak Merkezi: Şehir merkezine yakındır. 800 metre uzunluğunda iki kayak merkezinin yanı sıra pek çok imkâna sahiptir.
  • Bubi Dağı Kayak Merkezi: Şehir merkezine 20 km uzaklıktadır. Kış sporlarına ilgi duyan pek çok kişinin uğrak noktasıdır.

Ağrı Mutfağı

Ağrı gezilecek yerler listemiz tamam, bir de yenilecek yemekler listesi yapalım. Ağrı Mutfağı özellikle hamur işleri ve et yemekleriyle öne çıkmakta olup orijinal yemeklere sahiptir.

Abdigör Köftesi
  • Abdigör Köftesi: Doğubayazıt ilçesinde yaygın olup tüm ilin en meşhur yemeğidir. Türkiye’nin en farklı köftesidir. Diğer bütün köfte yemeklerinden ayrılan yönü ise kıymadan yapılmaması, etin uzun süre dövülerek yapılmasıdır.
  • Alabalık: Ağrı her ne kadar uzak olsa da burada balık, özellikle de alabalık yaygın olarak tüketilmekte. Bunda Balık Gölünün de etkisi olduğu kadar çok sayıda alabalık çiftliğinin de etkisi var. Ağrı’da alabalık yemenizi tavsiye ederim.
  • Haşıl: Yarmanın bulamaç şeklinde pişirilmesi, ortasının açılıp tereyağının dökülmesi ve çevresine de sarımsaklı yoğurt gezdirilmesiyle oluşan bir yemektir.
  • Hengel: Görüntüsü mantıya benzese de çok farklı bir yemektir. Kare şeklinde kesilen hamurun haşlanmasından sonra üzerine hengel sosu dökülür. Sonra da soğan parçaları kavrulmuş tereyağı dökülür ve servis edilir. Soğutulmadan yenilmesi gerekir.
  • Ayranaşı: Kabuğu alınmış buğdayın suda kaynatılıp, ayran eklenerek nane ve doğranmış kabağın içinde kaynatılması ile yemeye hazır hâle getirilir.
  • Ağrı Usulü Murtuğa: Bölgede farklı şehirlerde farklı tariflerle yapılan bir yemektir. Ağrı usulü olanı; un, su, tereyağı, şeker, süt ve ceviz ya da fındık içi ile hazırlanmakta olup un helvasına benzemektedir.
  • Halise: Kabuğu alınmış buğday ve tavşan eti ile yapılır. Kiremit kaplarda saatlerce kaynatıldıktan sonra yağ ve tuz katılır.
  • Gösteberg Et: Abdigör Köftesi gibi bu yemeğin de yapılışı epey zahmetlidir. Kuzu eti doğrandıktan sonra tereyağı ve salça ile yoğrulur. Üstüne gösteberg otu ince kıyılarak serpilir. Bu karışım hayvanın postu içine konulur ve postun açık yerleri dikilir. Üzerine nemli toprak yığılır. Üzerinde bir saat kızgın ateş yakılır. Sonra da bir süre dinlendirildikten sonra açılıp servis edilir.
  • Çiriş Ketesi: İçinde çiriş isimli bir bitki de bulunan tereyağlı bir ketedir.
  • Hasude: Şerbetli ve unlu bir tatlıdır.
  • Ağrı Usulü Erişte: Yeşil mercimekli ve erişteli bir yemektir. Bunun dışında patates ya da lavaş ekmeği de kullanılır.
  • Ağrı Usulü Kuymak: Kaymak, mısır unu veya buğday unu ile yapılan yöresel bir kuymak tarifidir.
  • Pişi: Mayalanarak yoğrulan hamurun kızgın yağda kızartılmasıyla yapılır.