"Enter"a basıp içeriğe geçin

Adıyaman’da gezip görmeniz gereken yerler, denemeniz gereken tatlar ve festivaller

Türkiye gezi rehberi yazı dizimize Adana ile başlamıştık. Şimdi Adıyaman ile devam ediyoruz. Adıyaman pek çok doğa harikasına, tarihî esere, muhteşem yemeklere ve bazı festivallere ev sahipliği yapmakta. Sözü fazla uzatmadan Adıyaman gezilecek yerler rehberimize başlayalım.

Adıyaman gezilecek yerler

Nemrut Dağı

Yazıya Nemrut Dağı ile başlamak, onun için ayrı bir parantez açmak en doğrusu olur diye düşünüyorum. Çünkü Adıyaman gezilecek yerler denildiğinde ilk akla gelen yer tabii ki Nemrut Dağı’dır. Burası hem bir doğa harikası hem de tarihî öneme sahip bir yer.

Nemrut Dağı, çok eski çağlarda Kommagene Krallığı adlı bir devletin yönetimi altındaydı ve dağda bu krallıktan kalan bazı tarihî eserler mevcut.

Kahta ilçesi yakınlarında yer alan bu dağ, 1987’de UNESCO tarafından dünya mirası kabul edildi ve bir yıl sonra da devlet tarafından millî park yapılarak korumaya alındı.

Antiochos tümülüsü ve buradaki dev heykeller, Eskikale, Yenikale, Karakuş Tepe ve Cendere Köprüsü burada görmeniz gereken önemli tarihî eserlerdir.

Nemrut Dağı tarihî eserleri
Nemrut Dağı tarihî eserleri

Dağda doğu ve batı olmak üzere iki farklı teras var ve ikisinde de farklı tarihî eserler bulunuyor.

Kaya mezarları ve mağaralar

Adıyaman’da en çok bulunan tarihî eserlerden bazıları kaya mezarı türünde olanlardır. Ayrıca eski çağlarda il sınırları içindeki pek çok mağara yerleşim amacıyla kullanılmıştır.

Haydaran Kaya Mezarları: Şehrin 17 km kuzeyinde bulunur. Kaya mezarlarının yanı sıra Güneş Tanrısı Hellias ile Kral Antiochos’un tokalaşma kabartmalarına ev sahipliği yapar.

Turuş Kaya Mezarları: Roma dönemine aittir. İl merkezine 40 km uzaktadır.

Dolmenler: Aşağı Hozgişi Köyü yakınlarında dolmen tipi mezarlar bulunmakta.

Zey Mağaraları: Zey Köyü (İndere) yakınında, Erken Dönem Hristiyanların yaşadığı yerleşim birimleridir.

Kitap Mağarası: Erken Dönem Hristiyanların yaşadığı yerleşim birimidir.

Göksu Mağaraları: Göksu ırmağı boyunca yer alan 40 – 50 m. yükseklikteki sarp kayalıklar üzerinde doğal mağaralar yer almakta.

Palanlı Mağarası: Şehrin 10 km kuzeyinde yer alır. M.Ö. 40.000 yıllarında kullanılmış doğal bir mağaradır.

Gümüşkaya (Palaş) Mağaraları: Göksu Nehri kenarında aynı adla anılan köyün batısında kayalardan oyma tünel şeklinde birbirleri ile bağlantılı çok sayıda mağara yer almakta. Bu mağaralar doğal değildir, M.Ö. 150 yılında yapılmıştır.

İbadethane ve türbeler

Mor Petrus ve Mor Paulus Kilisesi: Adıyaman merkezde bulunmakta. M.S. 4. ve 5. yüzyıllarda inşa edildiği tahmin edilmekte. Ziyarete açık olmanın yanı sıra Süryani Cemaati tarafından ibadethane olarak da kullanılmakta. St. Paul Kilisesi olarak da bilinir.

Adıyaman Ulu Cami: Türkiye’de pek çok şehirde pek çok tarihî cami var. Ve pek çok şehirde, en büyük tarihî camiye Ulu Cami denilmektedir. Adıyaman Ulu Cami, Dulkadiroğulları Beyliği döneminde inşa edilse de pek çok onarım gördü. Kitabesinde ise 1863 tarihi var.

Yenipınar Cami: 1720’de Hacı Mahmut tarafından yaptırılmıştır.

Eskisaray Cami: 1638 yılında İbrahim Bey tarafından inşa ettirilmiştir. Gördüğü çok sayıda onarım nedeniyle orijinalliğinden uzaklaşsa da kitabesi günümüze kadar ulaşmıştır.

Kab Cami: 1768’de Hoca Ali tarafından inşa ettirildi. Yanında bir de yazlık cami bulunmakta.

Musalla Cami: Yapım tarihi kesin olarak bilinmemekte. 17. veya 18. yüzyılda yapıldığı tahmin edilmekte. 1890’daki depremde minaresinin yıkıldığı söylenilmekte.

Tut Ulu Cami: Adıyaman’ın Tut ilçesinde bulunmaktadır. 1736-1737 yıllarında Hacı Hasan tarafından yaptırılmıştır.

Çarşı Cami: Hacı Abdulgani tarafından 1557 yılında yaptırıldı. Ahşap tavanlı bir camidir. Oturakçı Pazarı içinde yer almakta.

Saffan Bin Muattal Türbesi: Saffan Bin Muattal, Hz. Muhammed’in sahabelerinden olup İslam’ı yaymak için Anadolu’ya gelmiş ve burada Bizans ile yapılan bir savaşta şehit olmuştur. Türbesi Adıyaman’dadır.

Abuzer Gaffari Türbesi: Abuzer Gaffari, Hz. Muhammed’in sahabelerinden olup Adıyaman’da şehit olmuştur. Türbesi, Padişah 4. Murat tarafından Bağdat Seferi dönüşü yaptırılmıştır. Türbe, Ziyaret Köyü’nde bulunmakta.

Zeynel Abidin Türbesi: Padişah 4. Murat tarafından Bağdat seferi dönüşü yaptırılmış olan türbe, kimi kaynaklara göre Dördüncü Halife Hz. Ali’nin torunun torunu olan Zeynel Abidin’e aittir. Bir başka rivayete göre ise Hz. Hüseyin’in 16. göbekten torunu Zeynel Abidin’in türbesidir.

Üzeyir Peygamber Türbesi: Kuran’da adı geçen ama peygamber olup olmadığı tartışmalı olan Uzeyr’in türbesidir. Bazı kaynaklara göre ise türbe değil, makamdır.

Kaleler

Adıyaman’da dört adet tarihî kale bulunmaktadır.

Hısn-ı Mansur Kalesi: Adıyaman Kalesi olarak da bilinir. Şehir merkezinde, yaklaşık 25 metre yükseklikteki yığma bir höyük üzerine kurulmuştur.

Besni Kalesi: Adıyaman’ın Besni ilçesinde bulunur. Hititler zamanında inşa edilmiş olup Osmanlı döneminde de cami, hamam ve köprü gibi ilaveler yapılmıştır.

Yeni Kale: Şehre 60 km uzaklıktaki Kocahisar Köyü yakınındadır. Kalede Orta Çağ etkileri görülse de daha eski çağlarda inşa edilmiştir.

Gerger Kalesi: Gerger ilçesine bağlı Oymaklı köyündedir. Roma döneminde inşa edilmiş olup Selçuklu ve Osmanlı döneminde ilaveler yapılmıştır.

Diğer tarihî yerler ve bazı önemli mekânlar – Adıyaman gezilecek yerler

Oturakçı Pazarı: Anadolu’da pek çok şehrin tarihî bir çarşısıdır. Daha önceki yüzyıllarda şehrin kalbi, bütün ekonomik faaliyeti bu tür çarşılarda atmaktaydı. Bu çarşılar günümüzde de eski zanaatların varlığını sürdürdüğü yerlerdir. Adıyaman’ın tarihî çarşısı yaklaşık 100 yıllık bir geçmişe sahip olan Oturakçı Pazarı’dır. Burası hem tarihî bir mekân hem de yöresel ürünleri bulabileceğiniz ve yöresel lezzetleri tadabileceğiniz bir yerdir.

Perre Antik Kenti: Kommagene Krallığı’nın beş büyük yerleşim yerinden biridir. Roma ve Bizans kayıtlarında da adı geçmektedir. Adıyaman merkezinden beş kilometre uzakta bulunmakta.

Cendere Köprüsü: Her biri tonlarca ağırlıkta olan düzgün kesme taşlardan yapılmış olan Cendere Köprüsü, Cendere Çayı üzerinde yer almakta. Roma İmparatoru Septimius Severus’un emriyle yapılmış olup Septimius Severus Köprüsü olarak da bilinmektedir.

Adıyaman Müzesi: Tarih boyunca Adıyaman’da bulunmuş pek çok medeniyete ait eserleri Adıyaman Müzesi’nde görebilirsiniz.

Keleş Konağı: Adıyaman’da turistlerin uğrak merkezi olan tarihî bir konaktır. Hısn-ı Mansur Kalesi’nin altında bulunmakta.

Karakuş Tümülüsü: Kahta ilçesindedir. Kommagene Kraliyet Ailesinin kadınlarına ait bir anıt mezardır.

Arsemia Ören Yeri: Arsemia, Kommagene Krallığı’nın yazlık başkenti ve idare merkezidir. O dönemden günümüze ulaşmış bazı tarihî eserler burada mevcut.

Vijne Köprüsü: Gölbaşı ilçesinin Yaylacık köyünde Göksu nehrinin dar bir noktasında inşa edilmiştir. Kemerli bir köprüdür.

Selçuklu Köprüsü: Kahta Çayı üzerinde yer alır. Üzerinde herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Mimari yapısından dolayı Selçuklu döneminde yapıldığı tahmin edilmektedir.

Derik Kutsal Alanı: Sincik ilçesi Çatbahçe sınırları içerisindedir. 125m yükseklikte iki tepe arasındaki düzlük alana kurulmuştur. Burada bir tapınak ve kutsal Temenus (çevre duvarı) ile simetrik yapıda iki adet “hercon” yer alır.

Sofraz Ören Yeri: Samsat ilçesi yakınlarındadır. Roma dönemine ait iki anıt mezar ve çok sayıda kalıntıya ev sahipliği yapar.

Karakuş Tümülüsü
Karakuş Tümülüsü

Doğa harikaları ve mesire alanları – Adıyaman gezilecek yerler

Adıyaman, özellikle doğa harikalarıyla öne çıkmakta. Bu yerleri gezmenizi özellikle tavsiye ederim.

Besni Su Gözü: Besni ilçesinde bulunur. Adıyaman’ın en önemli mesire alanlarındandır.

Gölbaşı Gölleri Tabiat Parkı: Üç adet gölden oluşan bir doğa harikasıdır. Göller, DSİ tarafından kanallarla birleştirilmiştir. Seyir terası, kuş gözlem evi, kuş gözlem evi gibi olanakları vardır.

Çelikhan İçmesi: Çelikhan ilçesi yakınlarında bir kaplıcadır. Suyunun; mide, barsak, gastrit ve ülser hastalarına iyi geldiği açıklanmıştır. Fakat henüz yeterli tesis bulunmamakta.

Gerger Kanyonu: Gerger ilçesi sınırları içinde bir kanyondur. 2004’te turizme kazandırılmıştır.

Değirmenbaşı Mesire Yeri: Kahta ilçesindeki çayın vadisinde olup doğal açıdan oldukça güzeldir. Kayalıkların arasından süzülerek akan sular, ağaçlar, yeşil alanlar ve tarihi yerleri ile görülmeye değer bir mesire alanıdır.

Karadağ Çamlık Ormanı: Adıyaman’ın 2 kilometre kuzeyinde yer alır. Millî Parklar Genel Müdürlüğü tarafından günübirlik mesire ve piknik alanı olarak düzenlenmiştir.

Gerger Kanyonu - Adıyaman gezilecek yerler
Gerger Kanyonu – Adıyaman gezilecek yerler

Adıyaman Mutfağı

Bir Adıyaman gezilecek yerler listesi yapıyorsanız sadece gezilecek yerler değil, yöresel lezzetleri de unutmamalısınız. Adıyaman’a kadar gelip de yöresel lezzetleri tatmadan gitmek olmaz. İşte Adıyaman Mutfağının en öne çıkan lezzetleri:

Çiğ köfte: Şanlıurfa ile Adıyaman, çiğ köftesi ile meşhur illerdir ama ikisinin çiğ köfte tarzı birbirinden farklıdır. Adıyaman usulü çiğ köfte, Adıyaman’ın belki de en meşhur yemeğidir.

Adıyaman Tava: Kırmızı et ve patlıcan kullanılan bir yemektir. Adıyaman’ın en meşhur yemeklerindendir.

Adıyaman Köftesi: Patlıcanların köfte harcı ile sarılmasıyla hazırlanır. Türkiye’deki en farklı köfte yemeklerindendir.

Patlıcan Kebabı: Patlıcan ile kıymanın yoğrulup tepsiye düzenli bir şekilde yerleştirilmesi ve fırına verilmesi ile yapılır.

Abuzer Kebabı: Malatya ve Adıyaman’da yaygın olarak yenilen ve iki şehrin farklı usullerle yaptığı bir kebap türüdür. Kıyma ile yapılır.

Ekşili Köfte: Kıyma, bulgur, nohut gibi malzemelerin kullanıldığı bir sulu yemek.

İçli Köfte: Adıyaman yöresinin de kendine has bir içli köfte tarifi var.

Patlıcan Cacığı: Patlıcan ve pul biber gibi malzemelerin kullanıldığı farklı bir cacık çeşidi.

Katmer: Katmer denildiğinde ilk önce akla Gaziantep gelse de Adıyaman’da da yapılan bir hamur işidir.

Peynir Helvası: Bir çeşit irmik helvasıdır ama peynir de kullanılır.

Şıllık Tatlısı: Şanlıurfa ve Adıyaman yörelerinde yapılan bir tatlıdır. Adıyaman usulü olanı şerbetli, fıstıklı, cevizli ve hamur işi bir tatlıdır.

Meyir Çorbası: Adıyaman’ın en sevilen çorbalarındandır. Yoğurt, patlıcan ve bulgur gibi malzemelerle yapılır.

Alaca Çorba: Adıyaman ve Gaziantep yöresine ait bir çorbadır. Çeşitli bakliyatlar ve buğday ile yapılır ve tarhun otu da kullanılır.

Parmak Kebap: Yapılması oldukça zahmetli ama bir o kadar da lezzetli, patlıcanlı ve etli bir yemektir.

Karıştırmalı Pilav: Etli ve bulgurlu bir pilav yemeğidir.

Kavurmalı Hıtap: İçinde kavurma bulunan bir hamur işidir.

Yarpuzlu Köfte: Farklı yörelerde görülen bu yemek Adıyaman yöresinde de yapılmaktadır. Yarpuz (yabani nane), kuşbaşı et, nohut ve bulgur gibi malzemelerle yapılan bir sulu yemektir.

Besni Tavası: Sadece Adıyaman merkezin değil, Besni ilçesinin de kendine has bir tava tarifi var.

Tevenk Sarması: Yoğurtlu bir yaprak sarma yemeği desem yanlış olmaz herhalde.

Buhara Pilavı: Bol etli ve bol baharatlı bir pirinç pilavıdır.

Pirpirim Salatası: Semizotu ile yapılan bir salatadır.

Tene Helvası: Adıyaman’ın en özel lezzetlerindendir. Adıyaman dışında başka bir yerde yapılmadığı bilinir. Adını başlangıçta pekmezle pelte hâline gelip, pişirirken (pişiren kadının marifetiyle) tane hâline gelmesinden alan bu helvaya habbe helvası da denilir.

Topak Helva: Ceviz, susam, un ve pekmez gibi malzemelerle yapılan, topaklanarak bir helvadır.

Burma Tatlısı: Adana’nın olduğu gibi Adıyaman’ın da bir burma tatlısı var. Fakat görünümü, malzemesi ve lezzeti çok farklı. Adıyaman Burması, baklava sınıfından denilebilecek bir tatlı.

Adıyaman Çiğ Köfte
Adıyaman Çiğ Köfte

Adıyaman’daki festivaller

Adıyaman’da çeşitli festivaller de yapılmakta. Bu festivallerden dördü öne çıkmakta.

Arsemia Müzik Festivali: Uluslararası çapta bir müzik festivalidir. Mayıs ayı gibi düzenlenir.

Nemrut-Kommagene Festivali: Festivali amacı Nemrut Dağı’ndaki Kommagene Krallığına ait tarihi ve kültürel varlıkları tüm dünyaya tanıtmaktır. Her yıl Haziran ayında düzenlenir.

Besni Eğitim ve Kültür Festivali: Her yıl Eylül ve Ekim aylarında Besni ilçesinde düzenlenir. Türkiye’nin tek eğitim festivalidir.

Zerban Şenlikleri: Kutsal sayılan Zerban Suyu çevresinde Aleviler tarafından düzenlenen bir festivaldir. Normalde Temmuz ya da Ağustos aylarında düzenlenir. Fakat son birkaç yıldır düzenlenemedi.

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir yorum yazın

%d blogcu bunu beğendi: