Black Friday ne zaman? (2021) Kara Cuma’nın geçmişi

Tüketmenin, öylesine büyük bir boyut aldığı bir toplumda çeşitli özel günler birer alışveriş festivaline dönüşürken, doğrudan alışveriş için ortaya çıkmış olan özel günler de var. Bunlardan en meşhuru olan Black Friday ne zaman düzenlenir ve nasıl ortaya çıkmıştır, kısaca bir göz atalım.

Kara Cuma ‘nın ortaya çıkışı

Önce bu alışveriş günü nasıl ortaya çıkmıştır bir bakalım.

Türkiye’de genellikle e ticaret çağına girdikten sonra daha yaygın bilinir hâle gelen Kara Cuma ya da İngilizce ismiyle Black Friday, aslında günümüzden 60 yıl önce ortaya çıkmıştır.

Her şey 1961’de ABD’nin Philadelphia eyaletinde başladı. ABD’de her yılın sonuna doğru Şükran Günü kutlanır. Bu gün aynı zamanda bir tatil ve dolayısıyla alışveriş sezonunun başlangıcıdır. Bu dönem, Noel gününe kadar devam eder.

Bu çok daha eski bir dönemden başlayan bir gelenektir. Markalar, indirimlerini Şükran günü ile Noel arasında yaparlar. Alışveriş yapacak insanlar da bu dönemi beklerler.

Bu yüzden Şükran Günü’nden sonraki ilk gün indirimler başlardı ve alışveriş merkezleri ile caddelerdeki dükkânlar ağzına kadar dolarlardı. 1961’de bazı markalar, o günlerde yaptıkları indirimleri Büyük Cuma ve Büyük Cumartesi adı altında tanıtmışlardı.

1961’de o gün Philadelphia eyaletinde tam bir kaos oldu. On binlerce insan caddelere indi ve büyük bir alışveriş çılgınlığı başladı. Trafik kilitlendi, kalabalıktan dolayı her şey alt üst olmuştu. Şehirde tam bir karmaşa hakimdi. İnsanlar mağazalara doluşuyor ve çılgınca para harcıyorlardı. Hatta az da olsa bazı şiddet olayları yaşanmış, insanlar birbirlerinden sıra kapmak için kavga etmişlerdi.

Bu karmaşa Philadelphia Polisinin işini zorlaştırmıştı. Polis şehirde düzeni yeniden sağlamak için büyük bir mücadele veriyordu. Philadelphia’daki polisler yaşadıkları zorluklardan ötürü o günü Black Friday yani Kara Cuma olarak andılar.

Black Friday yaygınlaştı

Bu ifadenin kullanımı yıllar içinde yaygınlık kazandı. Aynı zamanda bu alışveriş günü, Philadelphia dışında da kutlanmaya başladı. Önce ABD’ye sonra da dünyaya yayıldı.

E ticaret çağının başlamasıyla birlikte ona alternatif günler de geliştirildi. Cyber Monday (Siber Pazartesi), Prime Day (Prime Günü) gibi günler de ortaya çıktı. Fakat Kara Cuma da e ticaret çağında yaygınlık kazanmaya devam etti. E ticaret siteleri de Black Friday indirimleri yapmaya başladılar.

2020’de Covid-19 pandemisinin de etkisiyle Kara Cuma büyük ölçüde e ticaret tarafına kaydı. RetailNext ve Sensormatic Solutions, tuğla ve harç mağazalara giden müşteri sayısında büyük ölçüde düşüş kaydederken o yıl e ticaret devasa bir yükseliş yaşadı.

Black Friday ne zaman? (2021)

Şimdi gelelim Black Friday ne zaman düzenlenir konusuna.

Kara Cuma ne zaman düzenlenir sorusuna yanıt bulmak gereken ilk şey Şükran Günü’nün ne zaman düzenleneceğidir. Çünkü Black Friday her yıl ABD’deki Şükran Günü’nden sonraki ilk Cuma günü yapılır.

Peki Şükran Günü ne zamandır? Şükran Günü her yıl Kanada’da Ekim ayının ikinci Perşembe günü, ABD’de ise Kasım ayının dördüncü Perşembe günü kutlanır.

Kara Cuma ‘nın belirlenmesinde Kanada’daki değil, ABD’deki Şükran Günü baz alınır. Kasım ayının dördüncü Perşembe günü demiştik. Bu da 2021 yılında ABD’de Şükran Günü’nün 25 Kasım’da kutlanacağı anlamına geliyor.

Ondan sonraki ilk Cuma günü ise 26 Kasım 2021 gününe denk gelmekte. Yani bu yıl Black Friday ya da Kara Cuma 26 Kasım’da düzenlenecek.

Türkiye’de Kara Cuma

Black Friday ne zaman sorusuna yanıt verdik. Bu günün Türkiye’de çok farklı isimlerinin olduğunu belirtmek lazım. Terimin Türkçe anlamının Kara Cuma olduğu herkes tarafından bilinse de Türkiye’deki e ticaret sitelerinin çoğunluğu bu ismi kullanmaktan kaçınıyor. Kimi orijinal İngilizce ifade olan Black Friday diyor kimi de farklı isimler takıyor.

Türkiye’de e ticaretin yaygınlaşmasından önce bu gün fazla bilinmiyordu. E ticaret yaygınlaşmaya başlayınca ve e ticaret siteleri Kara Cuma indirimleri yapıp TV’lere reklamlar verince Türkiye’de de bilinir oldu.

Öte yandan tepki gösterenler de oldu. İslam dininde kutsal olan Cuma gününün önüne Kara sözcüğünün getirilmesi bazı kişi ve çevrelerde rahatsızlık yarattı. E ticaret siteleri de tepkilerden kaçınmak için farklı isimler seçtiler.

Benim şu âna kadar gördüğüm isimlerden bazıları: Efsane Cuma, Muhteşem Cuma, Harika Cuma, En Moda Cuma, Tekno Cuma, Hayırlı Cumalar, Süper Cuma. Hatta sadece Cuma sözcüğünü kullananlar da var. Tabii ki İngilizce isim olan Black Friday sözcüğünü kullananlar da az değil. Kara Cuma diyenler de hiç yok değil.

Siz de bildiğiniz, Türkiye’de kullanılan diğer Kara Cuma isimlerini yorumlarda belirtebilirsiniz.