AMP ne işe yarar ve gerekli midir?

Son zamanlarda, cep telefonunuzla sanal âlemde gezinirken, bir arama sonucunda girdiğiniz bir web sitesinin adresinde AMP project yazdığını ve sitenin biraz hızlı davrandığını görmüşsünüzdür. Peki bu AMP denilen şey ne işe yarar?

AMP nedir?

Bir web sitesinin, ziyaretçilerine iyi bir deneyim sunması için en önemli kriterlerden biri hızdır. Bir web sitesi, tıklandığı andan itibaren ne kadar hızlı açılırsa ziyaretçiyi o kadar memnun eder. Çünkü ziyaretçinin en az tahammül ettiği şeylerden biri beklemektir. Özellikle de mobil tarafta. Eğer yavaş yüklenen bir web siteniz varsa, insanlar web sitenizden kaçacaktır.

Bounce rate (hemen çıkma) oranı ve iyileştirme taktikleri

Fakat her web sitesi istenen hızda çalışmayabiliyor. Özellikle de mobil tarafta. Bunun pek çok nedeni olabilir ve çözümleri de bir o kadar karmaşık olabilir.

Bu sorunları çözmek, mobil sayfaları hızlandırmak ve kullanıcı deneyimini geliştirmek için büyük internet şirketleri çeşitli projeler geliştirdiler. Facebook’un Instant Articles’ı ve Apple’ın Apple News’i bu konudaki bazı girişimler. Fakat bu alandaki en büyük girişim Google’ın Acceletared Mobil Pages (Hızlandırılmış Mobil Sayfalar) ya da kısa ismiyle AMP isimli girişimidir.

Her ne kadar Google tarafından ön ayak olunan bir hizmet olsa da açık kaynak olduğunu da belirtmek gerek. Bu proje, interneti daha güzel bir yer hâline getirmeyi amaçlamaktadır. Cep telefonlarında, web sitelerin performansını en üst düzeye çıkarmayı amaçlamaktadır. Sayfa yüklemelerinin gecikme süresini neredeyse tamamen ortadan kaldırır.

Nasıl çalışır?

AMP sisteminde sayfaların daha hızlı açılması için önbellek sistemi kullanılır. Web sitesi, bir önbelleğe alınır. Sayfaya girecek olan kullanıcılar, aslında önbellekteki bu sayfaya girmiş olurlar. Bu sayede son derece hızlı bir şekilde sayfalar yüklenir. Ziyaretçi hiç beklemez. Web sitesi sahibi ise kendisine trafik geldiğini ve reklam yayınlıyorsa gelir elde etmeye devam ettiğini görecektir.

Tüm sistemin özeti budur. Adres çubuğunuzdan bulunduğunuz sitenin linkini inceleyebilirsiniz. Bir sitenin bu sisteme dâhil olup olmadığını buradan kolaylıkla anlayabilirsiniz.

AMP ‘nin kullanım alanları

AMP Projesi’nin üç kullanım alanı vardır.

  1. Web siteleri: Mobil web tarayıcılarının, web sitelerini daha hızlı görüntülemesini sağlamak için HTML ve Javascript bileşenleri önbelleğe alınır.
  2. Web hikâyeleri: Haber ve diğer bilgileri, dokunarak öyküler (story) şeklinde sunmak için kullanılan bir biçimdir.
  3. E-posta: E-postalarda da kullanılabilmesi için oluşturulan AMP biçimidir.

Projenin geçmişi ve eleştiriler

Mobil internetin performansını geliştirmek için Digital News Initiative (DNI) ile yapılan görüşmelerin ardından Google, 7 Ekim 2015’te AMP Projesi’ni duyurdu. 30’dan fazla haber yayıncısı ve çeşitli sosyal medya platformları ile teknoloji şirketleri de projeye katıldı.

  • Şubat 2016’da Google, mobil arama sonuçlarında web sitelerinin hızlandırılmış mobil sürümleri göstermeye başladığı fark edildi. Aynı yılın Eylül ayında Google, ana mobil aramalarında da bunu yapmaya başladı.
  • Eylül 2016’da Microsoft, Bing arama motorunun iOS ve Android sürümlerinde destek verdi.
  • Ekim 2016’da Wall Street Journal’dan Jack Marshall, bu sistemi kullanan yayıncıların daha az reklam geliri elde ettiğini duyurdu. Bunun üzerine geliştiriciler, reklam performansını arttırmak için harekete geçti. (Günümüzde bu sistemi kullanan web sitelerinde Adsense reklamları başarıyla görüntülenmekte)
  • Şubat 2017’de Adobe, ABD’deki en iyi web yayıncılarının trafiğinin %7’sinin AMP ‘den geldiğini duyurdu.
  • Mart 2017’de Cloudflare, kendi önbelleğini başlattığını duyurdu.
  • Mayıs 2017’de Google, 900.000 web alanının iki milyardan fazla hızlandırılmış mobil sayfa yayınladığını duyurdu.
  • Eylül 2017’de bazı güvenlik açıkları, kimlik avı saldırılarında kullanıldı. 16 Kasım 2017’de Google kötü amaçlı kullanımları engellemek için harekete geçeceğini duyurdu.
  • Eylül 2018’de Microsoft, Bing için kendi AMP görüntüleyicisini ve önbelleğini kullanıma sundu.
  • 18 Eylül 2018’de Google, daha açık bir yönetim modeli vadetti.
  • 7 Aralık 2018’de resmî WordPress eklentisi duyuruldu.
  • 2019’da Google, sistemi e-postalar da için de kullanıma soktu.
  • 9 Şubat 2020’de Mark Scott, Politico’da yayımlanan makalesinde Google’ı, bu proje ile web üzerinde daha fazla kontrol sağlamakla suçladı.
  • Nisan 2020’de AMP Hikâyeleri, Web Hikâyeleri olarak isim değiştirdi.

Kullanmak gerekli mi?

Bu sistemi kullanıp kullanmama konusunda kararsızsanız kendinize şu soruları sormalısınız:

  1. Web sitemin mobil sürümü yeterince hızlı mı?
  2. Web sitemin alt yapısı, teması ve eklentileri uygun mu?
  3. Web sitemin var olma amacı nedir? İçerik sitesi mi yoksa e ticaret sitesi mi?

Evet, AMP çok yaygın kullanılmakta ama kullanmayan pek çok web sitesi de var. Eğer web sitenizin mobil sürümü yeterince hızlı değilse ve hızlandırmak için elinizdeki en iyi seçenek buysa, kesinlikle kullanmalısınız. Ama sitenizin mobil sürümü zaten yeterince hızlıysa bu sisteme ihtiyacınız yoktur. Kullanıp kullanmamak sizin isteğinize bağlıdır.

Fakat web sitenizin uyumlu olup olmadığı hakkında bir araştırma yapmanız gerekli. Aksi takdirde bazı sorunlar yaşayabilirsiniz ve eğer gerekli teknik bilgiye sahip değilseniz bu sorunlar, sitenizin düzgün çalışmamasına neden olabilir.

Üçüncü sorunun cevabı için ayrıca bir başlık açmak gerek.

E ticaret sitelerinde AMP kullanılır mı?

AMP Projesi’nin kullanım alanı ağırlıklı olarak içerik siteleridir. Bloglar ve haber siteleri için sıkça tercih edilmektedir. Fakat e ticaret, bu projenin alanı dışında kalıyor. Ben, e ticaret sitelerinin bu altyapıyı kullanmasının iyi bir fikir olmadığını düşünüyorum. Çünkü;

Web siteniz mobilde önbellek üzerinden okunuyor. Yani önbelleğin okunması birkaç dakika da olsa geriden gelecek. Hâlbuki e ticaret sitelerinde çok hızlı ve anlık gelişmeler yaşanmakta.

Eğer yeterli teknik bilginiz yoksa bazı AMP sorunları yaşayabilirsiniz ve e ticaret siteleri, hataya en mazeret kaldıran sitelerdir.

E ticaret siteleri, insanların kredi kartlarını çıkarıp alışveriş yaptıkları sitelerdir. Bu yüzden, önbellek yerine ziyaretçinizin doğrudan sitenize girmesi en güvenli yoldur.

Mobil web siteleri, e ticaret siteleri için pek kullanışlı değildir. Cep telefonu ve tabletinden alışveriş yapmak isteyen müşteri kitlesi için sunabileceğiniz en iyi seçenek, mobil uygulamadır.

WordPress’e AMP kurulumu

Fakat e ticaretin dışında kalan, blog ve haber siteleri için, ekmeğini içerik yayıncılığından kazanan web siteleri için AMP kullanmak iyi bir fikirdir.

Bu konuda ilk akla gelen web sitesi altyapısı ise WordPress’tir. WordPress’te bu sistemin kurulumu çok ama çok basittir. Yapmanız gereken şey öncelikle AMP eklentisini kurmaktır. Sonra da eklentinin kendi ayar sayfasından ufak tefek birkaç ayar yapmaktır.

Burada üç template modundan (standart, gelişmiş ve okuyucu) isteğinizi ve temalarınıza uygun olan birini seçmektir.

Resmî eklentiyi buradan indirebilirsiniz. Ya da WordPress yönetim panelinizin eklenti bölümünden arama yaparak da bulabilirsiniz. Ayrıca resmî olmayan eklentilerde daha farklı özellikler bulunduğunu ama resmî olarak desteklenmediklerini de unutmayın.